صارم آنلاین – روزنامه واشنگتن پست در گزارشی نوشت آمریکا قصد دارد با بستن مرزهای زمینی ایران، کارزار فشار اقتصادی خود علیه این کشور را تشدید کند. اما کشورهای همسایه که نگران پیامدهای اقتصادی چنین اقدامی هستند، در برابر این سیاست مقاومت می‌کنند.
به گزارش سرویس ترجمه صارم آنلاین، نخستین گام ایالات متحده در کارزار خود برای به زانو درآوردن اقتصاد تهران، محاصره دریایی بنادر این کشور بود؛ اقدامی که تجارت دریایی ایران را قطع کرد. پس از آن، موجی از تحریم‌های جدید اعمال شد که بخش عمده‌ای از شبکه حمل‌ونقل هوایی کشور را زمین‌گیر کرد.
اکنون ایالات متحده آخرین شریان اقتصادی ایران، یعنی مسیرهای زمینی آن را هدف گرفته است. اما واشنگتن در این مسیر با مشکلی روبه‌رو شده است.
به گفته سه مقام عراقی و یک مقام آمریکایی آگاه که نخواسته‌اند نام‌شان فاش شود، مقام‌های آمریکایی طی هفته‌های گذشته تلاش کرده‌اند از طریق فشارهای دیپلماتیک، کشورهای همسایه ایران را وادار کنند گذرگاه‌های مرزی خود با این کشور را ببندند؛ اما در این تلاش ناکام مانده‌اند.
این کشورهای همسایه، به‌ویژه ترکیه، عراق و پاکستان، بیش از پیش نسبت به سیاست‌های ایالات متحده بدبین و ناراضی شده‌اند؛ سیاست‌هایی که به گفته آن‌ها می‌تواند به همان اندازه که به تهران آسیب می‌رساند، به خود آن‌ها نیز لطمه وارد آورد.
از همین رو، ارتش آمریکا روز شنبه نیز به این تلاش پیوست و از تشکیل «کارگروه دروازه آهنین» خبر داد. به گفته ارتش آمریکا، این کارگروه وظیفه خواهد داشت بر «جلوگیری از جابه‌جایی سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، مواد مشمول تحریم و جریان‌های درآمدی غیرقانونی از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر» متمرکز شود.
هنوز مشخص نیست این کارگروه در عمل چگونه فعالیت خواهد کرد. همچنین، واگذاری مدیریت چنین کارزار اقتصادی و امنیتی‌ای به فرماندهی مرکزی ایالات متحده، موسوم به سنتکام، اقدامی غیرمعمول است. سنتکام مسئول نظارت بر عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه است.
مقام‌های پیشین ارتش آمریکا و تحلیلگران می‌گویند این اقدام احتمالاً با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های اطلاعاتی و منابع سنتکام صورت گرفته است؛ ظرفیت‌ها و منابعی که در جریان جنگ، از پیش بر ایران متمرکز شده بودند. به گفته آن‌ها، سنتکام می‌تواند تلاش‌های پیشین و ناهماهنگ دیپلمات‌ها، واحدهای مبارزه با پول‌شویی و سازمان‌های اطلاعاتی را برای محدود کردن مسیرهای زمینی، هدفمندتر و منسجم‌تر کند.
برای عراق، که یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران در زمینه مبادلات فرامرزی به شمار می‌رود، تازه‌ترین اقدام آمریکا می‌تواند به‌ویژه خطرناک باشد. عراقی‌ها نگران بروز ناآرامی در میان شبکه‌های قاچاق و گروه‌های شبه‌نظامی در امتداد مرزی ناهموار به طول ۹۹۴ مایل (حدود ۱۶۰۰ کیلومتر) هستند؛ مرزی که دولت عراق نمی‌تواند به‌طور کامل بر آن کنترل داشته باشد.
سنتکام در بیانیه خود اعلام کرد که این کارگروه از ۲۰ نیروی غیرنظامی و نظامی تشکیل خواهد شد که محل استقرار آن‌ها در ایالت فلوریداست.
یک مقام نظامی آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن اظهارنظر کرده است، گفت اعضای این کارگروه عملیات نظامی انجام نخواهند داد؛ بلکه ممکن است در عوض، کشورهای همسایه را تحت فشار قرار دهند تا از نیروهای نظامی خود برای مقابله با تجارت غیرقانونی یا مشمول تحریم استفاده کنند.
هنوز باید منتظر ماند و دید که کارآمدی «کارگروه دروازه آهنین» تا چه اندازه خواهد بود. با این حال، دانا استرول، مقام ارشد پیشین پنتاگون در امور خاورمیانه در دولت جو بایدن، این اقدام را نوعی «راهبرد همه‌جانبه» توصیف کرد.
او گفت هدف این راهبرد آن است که «تمامی مجاری تنفس و راه‌های فراری را که حکومت ایران برای دور زدن تحریم‌ها و محاصره دریایی به کار می‌گیرد، مسدود کند و فشار را از هر جهت بر آن افزایش دهد».
یک مقام آمریکایی که از جزئیات مذاکرات با کشورهای همسایه آگاه است، گفت بسیاری از این کشورها ابراز نگرانی کرده‌اند که در صورت قطع مسیرهای قاچاق و تجاری حیاتی برای کسب‌وکارها و جمعیت ساکن در دو سوی مرز، احتمال بروز «شورش‌های داخلی» وجود خواهد داشت.
این مقام همچنین گفت تلاش‌های تازه آمریکا باعث افزایش نارضایتی و خشم در میان متحدان منطقه‌ای این کشور شده است.
بسیاری از این کشورها پیش از این نیز از واشنگتن ناراضی بودند؛ زیرا ایالات متحده در ماه فوریه به درخواست‌های مکرر آن‌ها برای آغاز نکردن جنگ با ایران در کنار اسرائیل بی‌اعتنایی کرد. این کشورها در جریان آن درگیری، متحمل خسارت‌های اقتصادی و ویرانی‌های فیزیکی شده‌اند.
با این وجود، برای دونالد ترامپ تشدید محاصره ممکن است در میان گزینه‌های نامطلوب موجود، بهترین راه برای تلاش به‌منظور پایان دادن به این درگیری باشد.
هنوز هیچ توافق هسته‌ای با تهران حاصل نشده است. همچنین، تنگه هرمز که زمانی گذرگاهی آزاد و قابل کشتیرانی بود و برای انتقال نفت و گاز در خلیج فارس اهمیتی حیاتی دارد، اکنون به مسیری خطرناک تبدیل شده که نیروهای دریایی ایران و آمریکا بر سر کنترل و تسلط بر آن با یکدیگر درگیر هستند.
پس از ماه‌ها بن‌بست، انتظار گسترده‌ای وجود داشت که دولت ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، حملات نظامی تازه‌ای را علیه ایران آغاز کند. اما با بررسی نتایج پیروزی گسترده دموکرات‌ها، شتاب و تمایل برای چنین اقدامی فروکش کرد؛ پیروزی‌ای که بسیاری از مقام‌های دولت ترامپ، از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، آن را به نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی از جنگ مرتبط دانستند.
اکنون دولت ترامپ در جست‌وجوی گزینه‌های دیگری است تا ایران را برای پذیرش توافقی که شرایط آن به نفع ایالات متحده باشد، تحت فشار قرار دهد.
الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، گفت: با تشدید محاصره، امید این است که نظام از درون چنان تضعیف شود که در نهایت از هم فروبپاشد.
تحلیلگران می‌گویند مقام‌های آمریکایی امیدوارند با افزایش فشارهای اقتصادی، شرایطی ایجاد کنند که ناآرامی‌های داخلی، مقام‌های ایرانی را وادار به تسلیم در برابر خواسته‌های آمریکا کند یا اینکه اساساً حکومت ایران فروبپاشد.
از زمان اعلام تشکیل «کارگروه دروازه آهنین»، مقام‌های دولت ترامپ استدلال کرده‌اند که کارزار فشار اقتصادی، نیاز به ازسرگیری حملات نظامی را از بین برده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه پس از نشست گروه هفت در پاریس به خبرنگاران گفت: فشار اقتصادی‌ای که در حال حاضر به ایران وارد می‌شود، فوق‌العاده شدید است. اگر بتوانیم از طریق ابزارهای اقتصادی به همان هدف دست پیدا کنیم، دیگر نیازی به انجام حملات نظامی نداریم.
به گفته تحلیلگران، محاصره دریایی آمریکا عملاً صادرات نفت ایران، یعنی ستون فقرات اقتصاد این کشور، را متوقف کرده است. برخی مقام‌های ایرانی نیز تابستان امسال به‌طور علنی اعلام کردند که میزان صادرات نفت کشور تقریباً به صفر رسیده است.
از آنجا که حدود ۹۰ درصد تجارت ایران به مسیرهای دریایی وابسته است، این محاصره برای ایرانیانی که درگیر بحران اقتصادی فزاینده‌ای هستند نیز پیامدهای ویرانگری داشته است.
با این حال، ایران طی چندین دهه تجربه آموخته است که چگونه شبکه‌های تجاری مخفی ایجاد کند تا تحریم‌های اقتصادی آمریکا را دور بزند و در برابر فشارهای اقتصادی مستمر مقاومت نماید.
واتانکا گفت تشکیل کارگروه جدید در عمل به معنای «پذیرفتن این واقعیت بود که ایرانی‌ها به‌سرعت در حال جبران خسارت‌های ناشی از محدودیت‌های دریایی خود از طریق تکیه بر مسیرهای زمینی بودند».
به گفته تحلیلگران و دیپلمات‌ها، عراق، ترکیه و پاکستان تاکنون کانون اصلی تلاش‌های آمریکا در این زمینه بوده‌اند. آنان می‌گویند ترکیه تا حد زیادی از تغییر سیاست‌های مرزی خود خودداری کرده است، در حالی که عراق برای راضی نگه داشتن هر دو طرف با دشواری روبه‌رو بوده است.
به گفته دو نفر از سه مقام عراقی مورد گفت‌وگو، رهبران عراق هر هفته با دیپلمات‌های آمریکایی، از جمله توماس باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور منطقه، مذاکراتی داشته‌اند. این مقام‌ها گفتند که از بغداد خواسته شده است تمام گذرگاه‌های مرزی خود با ایران را، به‌جز دو گذرگاه، ببندد.
این مقام‌ها افزودند که عراق تاکنون با این درخواست موافقت نکرده است، اما در اقدامی برای نشان دادن همراهی با خواسته‌های آمریکا، به‌طور موقت یک یا دو گذرگاه مرزی را بسته است؛ حرکتی که با اعتراض و خشم گسترده مردم این کشور مواجه شده است.
مقام‌های عراقی در اظهارات علنی خود گفته‌اند که این گذرگاه‌ها با هدف ارتقای سازوکارهای نظارتی و تدابیر امنیتی بسته شده‌اند؛ اقداماتی که به گفته آنان، به مهار پول‌شویی و قاچاق سلاح در مرزها کمک خواهد کرد.
تحلیلگران می‌گویند پاکستان که حجم تجارت رسمی سالانه‌اش با ایران به سه میلیارد دلار می‌رسد، ممکن است رویکردی مشابه عراق در پیش گرفته باشد؛ زیرا این کشور طی هفته‌های اخیر برخی از گذرگاه‌های مرزی خود با ایران را باز و بسته کرده است.
مقام‌های پاکستانی گفته‌اند که تعطیلی‌های اخیر گذرگاه‌های مرزی به مسائل امنیتی یا اجرای فرایندهای جدید الکترونیکی واردات مربوط بوده است—اقدامی که مقام‌های ایرانی آن را مرتبط با تحریم‌های آمریکا علیه کشورشان دانسته‌اند.
پیمان صانعی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، به خبرگزاری مهر گفت که «محدودیت‌های بانکی مرتبط با ایران» این خطر را به همراه دارد که «عملاً صادرات ایران به پاکستان را متوقف کند».
ایران اکنون با سرعت در حال اعمال فشار متقابل بر این کشورهاست و به آن‌ها هشدار می‌دهد که در برابر خواسته‌های آمریکا تسلیم نشوند.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، ماه گذشته در سخنرانی‌ای گفت: ما نیز همچنان تلاش‌های خود را با کشورهای همسایه دنبال می‌کنیم و گفت‌وگوهایمان با آن‌ها را ادامه می‌دهیم.
او در این سخنرانی از تلاش‌های آمریکا برای تحت فشار قرار دادن کشورها به‌منظور متوقف کردن تجارتشان انتقاد کرد و افزود: امیدواریم موفق شویم.
وجود بازیگران قدرتمند منطقه‌ای مانند چین و روسیه که همچنان حاضر به همکاری با ایران هستند، به سود دولت ایران تمام می‌شود.
روز سه‌شنبه، معاون وزیر امور خارجه ایران اعلام کرد که با سفیر روسیه در ایران دیدار کرده است تا درباره «چگونگی مقابله با اقدامات یک‌جانبه آمریکا و طرح موسوم به دروازه آهنین» گفت‌وگو کنند.
الی گرن‌مایه، کارشناس مسائل ایران در شورای روابط خارجی اروپا، گفت ایران نیز می‌تواند از وابستگی‌های اقتصادی کشورهای همسایه به خود به‌عنوان اهرم فشار استفاده کند.
برای مثال، پاکستان به‌شدت به واردات سوخت از ایران، به‌ویژه گاز مایع نفتی، وابسته است.
عراق نیز برای تأمین بیش از یک‌سوم گاز مورد نیاز خود به ایران متکی است؛ گازی که برای تولید برق و تأمین انرژی شبکه سراسری برق این کشور استفاده می‌شود. هرگاه تهران طی سال‌های اخیر این جریان گاز را قطع کرده است ــ اقدامی که اغلب به دلیل تحریم‌های آمریکا و ناتوانی بغداد در پرداخت بهای آن صورت گرفته ــ نتیجه آن قطعی‌های گسترده برق و اعتراضات خیابانی بوده است.
گرن‌مایه گفت نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا چنان ضربه قاطعی به سیاست جنگ با ایران تلقی شد که ممکن است کشورهای منطقه اساساً تصمیم بگیرند خواسته‌های واشنگتن را نادیده بگیرند.
وی افزود: ایالات متحده در حال حاضر متحدی غیرقابل پیش‌بینی و در برخی موارد غیرقابل اتکاست. ایران همسایه آن‌ها خواهد بود و آن‌ها می‌دانند که تا پایان عمرشان ناگزیرند با ایران در کنار هم زندگی کنند.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید