صارم آنلاین– رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با تأکید بر اینکه دولت هنوز هیچ مصوبهای برای افزایش قیمت بنزین ندارد، از بررسی سه سناریو برای مدیریت مصرف و تأمین بنزین خبر داد و گفت: تصمیم دولت در روزهای پایانی بررسی است و پیش از اجرای هر راهکاری، جزئیات آن برای مردم تشریح خواهد شد و قرار نیست مردم با اقدام شگفتانهای درباره بنزین مواجه شوند.
به گزارش صارم آنلاین، اسماعیل سقاب اصفهانی با حضور در شبکه خبر سیما در خصوص افزایش قیمت بنزین در کرمان، اظهار کرد: دستور توقف این امر صادر شد و من گفتوگوهایی با وزرای نفت و اقتصاد و سایر همکاران دولت داشتم تا این امر را جدیتر بررسی کنیم.
وی ادامه داد: آقای رئیسجمهور همواره تأکید دارند از هر اقدامی که شگفتانه برای مردم باشد باید پرهیز کرد. تلاش کردیم این اتفاقات رخ ندهد، اما حسب برخی بیتدبیریها از این چارچوب خارج شده بود. تأکید رئیسجمهور این است که باید قبل از هر تصمیمی درباره بنزین با مردم گفتوگو کنیم. آن تصمیم از مبادی بود که من هنوز کامل از آن مطلع نیستم. از مسئولان خواهش کردم اسناد ماجرا را ارائه دهند.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، تصریح کرد: مسئله بنزین مسئلهای هفتاد ساله است. از سوی دیگر ما از نظام اداری چندلایه صحبت میکنیم. لذا این امر زیبنده نیست، عکسالعملها سریع بود که منجر به این شد جلوی این اتفاقات گرفته شود. برخی تفویض اختیارهایی شده است که بعضاً آسیب زد. برخی مدیران در بخشهای مختلف خارج از چارچوب عمل کردند. من از خصوصیاتی که از رئیسجمهور میشناسم، ایشان برخورد جدی خواهند کرد.
وی ادامه داد: امروز با وزیر مربوطه گفتوگو کردم و حداقل توقع من به عنوان مسئول این سازمان این است که آن فرد خاطی در آن وزارتخانه برکنار شود. نمیشود تصمیمات خلقالساعه گرفت، بنزین موضوع خاصی است. ساعتها خدمت شخص آقای رئیسجمهور درباره بنزین جلسه داشتیم و ایشان به ریزترین مسائل این امر توجه دارند.
هنوز دولت تصمیمی برای بنزین نگرفته است
سقاب اصفهانی در پاسخ به اینکه آیا قرار است بنزین گران شود؟ تصریح کرد: یک راهکار همین راهکار افزایش قیمت بنزین است که طرفدارانی در دولت دارد و قصد دارند به صورت پایلوت در دولت اجرا کنند و سپس به صورت کامل اجرایی کنند. ابتدا باید وضعیت بنزین امروز کشور را توصیف کنم و سپس سه راهکار روی میز دولت که موافقان و مخالفانی دارد را ارائه دهم. دولت هنوز تصمیمی برای اجرای هیچیک از این راهکارها نگرفته است و لذا از همین رو از آنچه در کرمان رخ داد گلایه داریم.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: حتماً اگر تصمیم قاطعی در دولت گرفته شود و رئیسجمهور آن را ابلاغ کنند، پشت آن هستیم. هیچ تصمیمی در دولت فعلاً گرفته نشده است و اعدادی که در رسانهها مطرح است، واقعی نیست. یکی از الگوهای افزایش قیمت است که اعداد مختلفی درباره آن گفته میشود، اما هنوز هیچ تصمیمی و مصوبهای در دولت مبنی بر تغییر قیمت بنزین و تغییر سازوکار فعلی تخصیص بنزین نداریم.
سقاب اصفهانی گفت: با این حال دولت سه برنامه جدی در روی میز خود دارد، روزهای آخر تصمیمگیری دولت است که هر کدام نهایی شود، حتماً چند هفته قبل از اجرا ابعاد مختلف این راهکار را برای مردم توضیح خواهیم داد. هر راهکاری مجموعه معایب و محاسنی دارد. هیچ راهکار ۱۰۰ درصد حسنی وجود ندارد. به قطع میگویم حتماً مردم مورد وقایع شگفتانه قرار نمیگیرند.
مصرف روزانه بنزین ما ۱۳۵ میلیون لیتر است
وی درباره وضعیت فعلی منابع انرژی در کشور توضیح داد: در شرایطی گفتوگو میکنیم که با کشور به ظاهر ابرقدرت دنیا در حال جنگ هستیم. بالاخره جنگ سختی را انجام میدهیم که برای همه سناریوها باید خود را آماده کنیم و در حوزه انرژی کاری به اینکه صلح شود یا نشود نداریم. حدوداً مصرف روزانه ما ۱۳۵ میلیون لیتر است. ۱۱۲ میلیون لیتر از این رقم در روز تولید پالایشگاههای کشور است.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: ۹ میلیون لیتر بنزین پتروشیمیها است. این ۹ میلیون لیتر محصولات پتروشیمی بود که حدود ۲ میلیارد دلار از فروش این محصولات در کشور سود میکردیم که در جدول هدفمندی برای خرید دارو و کالای اساسی و دادن یارانه توزیع میشد، اما امروز دیگر از دست رفته است و باعث حادتر شدن کسری بودجه کشور شده است. ۱۴ میلیون لیتر را یا از ذخایر برداشتیم و یا وارد کردهایم.
برخی ظرفیتهای تولید ما در جنگ آسیب دید، هرچند بخشی از آن برطرف شد. از سوی دیگر واردات بنزین به دلیل محاصره دچار چالش شد، سؤال این است که آیا این مصرف ۱۳۵ میلیون لیتر در روز ثابت خواهد ماند یا خیر؟
وی ادامه داد: آیا با شرایط روز کشور باید به واردات ادامه دهیم؟ حتی فرض کنیم محاصره هم نباشیم و امکان واردات باشد؛ باید این واردات را صفر کنیم. یکی از اهداف دولت صفر شدن این امر است. باید پولی که امروز به واردات بنزین اختصاص میدهیم را با اولویت بالاتر اختصاص دهیم. آیا مردم میپسندند به واردات بنزین ادامه دهیم؟ این امر دو آسیب جدی دارد؛ این عدد امسال احتمالاً ۴.۵ میلیارد دلار در واردات خواهد بود. آیا امروز اولویت بالاتری مثل دارو و کالای اساسی نداریم؟ تز دیگر این است که گام اول خودکفایی را برداریم و بپذیریم که مصرف کشور را باید در عدد ۱۲۰ میلیون لیتر در روز تنظیم و کشور را بینیاز از واردات کنیم.
باید به تعادل مصرف و تولید بنزین برسیم
سقاب اصفهانی گفت: این همه جنگیدیم تا پوتین سرباز آمریکایی یک وجب خاک پاک کشور ما را لمس نکند و همانطور باید امروز هم در خودکفایی بجنگیم. باید به تعادل مصرف و تولید بنزین برسیم و بینیاز از واردات بنزین شویم. رشد مصرف بنزین امسال نسبت به سال گذشته ۶ درصد بوده است. اگر امسال نسبت به ۵ سال اخیر محاسبه کنم، ۱۰ درصد رشد نسبت به میانگین ۵ سال اخیر داشتیم. مصرفی که امروز حدود ۱۳۵ میلیون لیتر با آن مواجهایم تا پایان سال خود را به ۱۳۹ تا ۱۴۴ میلیون لیتر میرساند.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تصریح کرد: تا سال آخر دولت دکتر پزشکیان این رقم بین ۱۵۶ تا ۱۷۴ میلیون لیتر در روز میرسد و در پایان برنامه هم به ۱۶۵ تا ۱۹۷ میلیون لیتر در روز میرسد و این شکاف بیشتر میشود. لذا باید برای آن تدبیر کرد. دو راهکار برای این امر وجود دارد؛ نخست سیاست تحریک عرضه، یعنی ما عرضه را افزایش دهیم و دوم سیاست کاهش تقاضا، یعنی تقاضا را کاهش دهیم.
برای افزایش تولید بنزین باید ۱۳ تا ۳۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری کنیم
وی افزود: در خصوص تحریک عرضه باید صادقانه بگویم که اگر بخواهیم این شکاف را تا پایان برنامه هفتم، یعنی سال ۱۴۰۸، پوشش دهیم، با عدد شکافی مواجهایم که بین ۴۳ تا ۷۰ میلیون لیتر است. برخی میگویند ناترازی را تولید کنید. برخی در تلویزیون به مردم میگویند شبانهروزی در حال تولید هستیم، اما پشت آن را نمیگویند. برای افزایش تولید بنزین باید ۱۳ تا ۲۰ الی ۳۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری کنیم.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: معنی تولید یعنی نفتی که تا امروز صادر کردیم را تبدیل به بنزین و در داخل مصرف کنیم. یعنی دیگر نفت صادر نکنیم. لذا اگر این شکاف را با تولید جبران کنیم، ۸۶۰ هزار بشکه تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام و میعانات را باید تبدیل به بنزین کنیم. فرض کنیم امروز بخواهیم این شکاف را با تولید جبران کنیم، باید بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد صادرات نفت ایران را برای تبدیل بنزین اختصاص دهیم.
سقاب اصفهانی ادامه داد: این یعنی صادرات نفت نداشته باشیم و منابع کشور که امروز خرج دارو، کالای اساسی و… میشود را از دست دهیم، پس تورم افزایش مییابد و نرخ ارز افزایش پیدا میکند. دچار کسری شدید تراز تجاری کشور میشود. قرار بود نفت خام نفروشیم و تبدیل به بنزین کرده و بعد بفروشیم و پول بیشتری کسب کنیم، اما قرار نبود نفت را تبدیل به بنزین و مصرف کنیم. اگر بخواهیم این شکاف را از طریق تولید تأمین کنیم، باید صادرات را ببوسیم و بگذاریم کنار.
باید ۵۰ الی ۶۰ میلیون لیتر در روز مصرف بنزین داشته باشیم
وی توضیح داد: راه دیگر این است که باید وارد کنیم، برای وارد کردن هم تا پایان برنامه هفتم باید بین ۱۲ تا ۲۰ میلیارد دلار وارد کنیم، یعنی کل پولی که از فروش نفت به دست میآوریم را بنزین وارد کنیم. راه دیگر این است که تقاضا را کنترل کنیم. ریشه کنترل تقاضا چیست؟ این مسئله هفتاد ساله است. ممکن است سؤال کنید تقاضای بهینه در ایران چقدر است؟ کشورهای مختلف را بررسی کردیم، مصرف ما نسبت به سایر کشورها زیادتر است. مصرف با این جمعیت و وسعت حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون لیتر بیشتر است. باید ۵۰ الی ۶۰ میلیون لیتر در روز مصرف داشته باشیم.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی عنوان کرد: اولین علت این امر استاندارد خودرو است. استاندارد خودرو ما به نحوی است که عدد ۵۰ الی ۷۰ لیتر شکاف در روز به علت استاندارد خودرو است. خودروهای ما مصرف بالایی دارند. در جمع اعضای دولت کسی مثل من از این خودرویی که امروز در اختیار مردم است آسیب نخورده است. این خودرو فقط مشکل مصرف ندارد، بلکه دهها مشکل دیگر دارد.
علت دوم این است که مودهای حملونقل ما در ایران به سمت سبک رفته است، اما در دنیا به سمت نیمهسنگین و سنگین رفته است.
سقاب اصفهانی عنوان کرد: یعنی ما تعداد تاکسیها را در ایران زیاد کردیم، اما در دنیا ون و اتوبوس را زیاد کردهاند. ۵۰ درصد از این شکاف سهم استانداردهای خودرو، ۳۰ درصد سهم مودهای حملونقل است. حدود ۲۰ درصد از این شکاف مربوط به ترافیک، تکسرنشین و یکسرخالی بار است. یعنی ما هم شیوه کنترل ترافیکمان دچار اشکال است و هم سفرهای تکسرنشین و یکسرخالی زیاد است. سال ۸۶ به طور مفصل برای این امر قانون نوشتیم، اما چرا علیرغم شناسایی ریشهها موضوع حل نشده است؟ در بخش مصرف، مجموعه دولتهای ما نمره قابل قبولی نمیگیرند. عدم توجه به علت ریشهای باعث اصلاح نشدن این امر شده است.
اقتصاد انرژی ایران بیمار است
وی با بیان اینکه اقتصاد بنزین و اقتصاد انرژی در ایران بیمار است، در عین حال گفت: این اقتصاد بیمار را فقط به قیمت بنزین ترجمه میکنند، در حالی که تنظیمگری و سیاستگذاری و نوع قیمتگذاری را نادیده میگیرند. دو روش در این حیطه تاکنون در کشور تجربه شده است؛ نخست قیمت را تدریجی و در سالهایی بالا بردیم. دوم اینکه شوک قیمتی دادیم. تاکنون دو بار در تاریخ ایران دو شوک را تجربه کردیم، به نحوی که گازوئیل چند برابر شده است. ۴۳۰ درصد انرژی افزایش یافته است. در مجموع نه تدریجی و نه شوک جواب نداده است و این شکاف بیشتر شده است. بنزین بعد دیگری به نام عدالت هم دارد که مورد تأکید رهبر شهید و رئیسجمهور است.
وی با بیان اینکه ۴۷ درصد مردم خودرو ندارند، اظهار کرد: اگر قیمت بنزین را افزایش دهیم فقط خودرودارها متأثر میشوند یا همه مردم؟ همه متأثر میشوند. آیا بنزین برای باقی افراد و آن ۵۳ درصدی که خودرو دارند در دهکهای جامعه به صورت نرمال توزیع شده است؟ خیر. ۹۹ درصد دهک یک خودرو ندارند، ۸۷ درصد دهک دو خودرو ندارند، ۷۰ درصد دهک سه خودرو ندارند، ۵۷ درصد دهک چهار خودرو ندارند، ۴۰ درصد دهک پنج خودرو ندارند و تنها ۲ درصد دهک ده خودرو ندارند. لذا یارانه فعلی به صورت غیریکسان توزیع میشود.
سقاب اصفهانی ادامه داد: ۴۷ درصد مردم خودرو ندارند، ۴۰ درصد مردم یک خودرو دارند، ۱۰ درصد مردم دو خودرو دارند، سه درصد مردم سه خودرو و بیشتر دارند. یعنی واردات بنزین مردم دارای سه خودرو و بیشتر را هم تأمین میکند. لذا شیوه توزیع یارانه امروز کشور، دارندگی و برازندگی است. قسمت جدی اعتراضات به افزایش بنزین از سوی افرادی بود که اصلاً خودرو نداشتند یا موتورسیکلتی داشتند که کارت سوخت ندارد، چراکه متأثر میشوند. یک روی سکه بنزین در ایران ناترازی و روی دیگر آن بیعدالتی است و ما باید به هر دو سکه توجه کنیم. مردم شاید با فقر کنار آیند، اما با ویژهخواری و تبعیض کنار نمیآیند.
وی افزود: چرا برخی خودرو خارجی سوار میشوند؟ چرا خودرو ادارات برخی حتی خارجی است؟ معتقدیم باید برای کارت سوخت خانوار خودرو لحاظ شود، اما ما فعلاً فرد خودرو را لحاظ کردیم. برای رسیدن به دیدگاه مشترک با مردم باید از سمت مردم به این امر نگاه کنیم. مردم با افزایش قیمت بنزین مخالفاند، اما همین مردم میگویند اگر کشور محدودیت دارد ما سهمیهبندی و جیرهبندی بنزین را میپذیریم. امروز سه راهکار وجود دارد که روی میز دولت و در حال بررسی است. تاکنون هیچ راهکاری مصوبه مکتوب ندارد. این بد نیست که سه سناریو در دولت وجود دارد و من با دوگانه تکسناریو مخالفام. این چندسناریویی درست، اما اشتباه آن است سناریویی که مصوب نشده است اجرا شود.
۳ سناریو دولت برای مدیریت بنزین چیست؟
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی توضیح داد: سناریو نخست این است که ما مثل سالهایی که صف شیر میایستادیم اکنون در صف بنزین بایستیم. ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین را در پمپبنزین توزیع کنیم، تا هر لحظه بنزین بود مردم بزنند و اگر نبود خاموش شود. مبنای آن این است که هر کسی زودتر در صف بنزین رفت، بنزین دارد. در این منطق به قیمت دست نمیزنیم و هرچقدر بنزین بود میزنند. در برخی استانهای ما این امر به صورت طبیعی رخ داده است، چراکه بنزین آنجا نیست. این روش قاچاق و بازار سیاه درست میکند و عدالت ندارد. همین الان بعضاً دو اکتان میریزند تا کارت جایگاه را بدهند. شخصاً رفته بودم به پمپبنزین و کارت سوخت همراهم نبود، ابتدا به من گفتند کارت جایگاه نداریم، اگر دو اکتان بزنیم کارت جایگاه را میدهیم.
سقاب اصفهانی با ذکر تجربه شخصی خود از وضعیت سوخت در جایگاههای شهرستانها بیان کرد: ما هم مثل مردم با این مسائل مواجهایم. در جاده بودم، ساعت ۱۱ و نیم شب بود، کارت سوخت خودم را کشیدم، عمل نکرد. گفت: امروز سوخت زدی؟ گفتم: بله، از تهران زدم. گفت: ۱۲ شب به بعد کار میکند و من هم کارت ندارم. گفت: مثل باقی مردم که منتظر هستند بایست تا ۱۲ شب شود. من از ۱۱ و نیم شب تا ۱۲ از بالا تا پایین همه صلوات فرستادم و منتظر ماندم. ما هم مثل مردم از این وضعیت اذیت میشویم. نه پمپبنزین خاص و نه ماشین خاصی داریم. شاید اگر میگفتند سه ساعت بایست، زنگ میزدم که کارم را درست کنند، اما نیم ساعت ایستادم.
وی بیان کرد: راهکار دوم همان چیزی است که در کرمان مطرح شد، یعنی تا میزانی که سوخت داریم به مردم بدهیم و ۱۲۰ میلیون لیتر را بین خودروداران تقسیم کنیم. یعنی فقط هر خودرو، هر خودرودار یارانه بگیرد و وقتی مصرف آن تمام شد، قیمت آزاد بنزین بزند. دولت هم دیگر واردات نمیکند. ایده کرمان این است که مردم مصرف خود را روی این عدد ۱۲۰ میلیون لیتر کنترل کنند. در این مدل سهمیه آزاد افزایش قیمت دارد. عدد آزاد عددی است که کشور باید وارد کند. حدوداً کف کف این رقم همان عددی است که در کرمان شنیدیم. این ایده میگوید هرچقدر تولید دارم، به عدالت بین خودروها تقسیم میکنم و اگر هر خودرو بیشتر خواست، باید آزاد بزند.
معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی افزود: هیچ راهی جز صفر کردن واردات نداریم. اولویتهای بالاتری از واردات بنزین داریم. باید در بنزین خودکفا شویم و عدد را به ۱۲۰ میلیون لیتر برسانیم. در روش دوم حملونقل عمومی بنا بر پیمایش پرداخت میشود. این روش طرفدارانی دارد و روش بدی نیست، اما من نسبت به شگفتانه بودن آن انتقاد داشتم. در عین حال هیچ تدبیر دیگری در راهکار دوم نیست. در راهکار دوم فکری به حال فاقدین خودرو نشده است و کسی که ماشین دارد از یارانه برخوردار است و باقی افراد برخوردار نیستند.
سقاب اصفهانی راهکار سوم را اینطور بیان کرد: در راهکار سوم ۳۰ میلیون لیتر از این ۱۲۰ میلیون لیتر به حملونقل عمومی بنا بر پیمایش اختصاص پیدا میکند و ۹۰ میلیون لیتر را به جای اختصاص به خودروداران به همه مردم تخصیص میدهد. هر کدام از این راهکارها موافقان و مخالفانی دارد و میتوان با بررسی کارشناسی این امر راه صحیح را تعیین کرد.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید